Kuruluş yıldönümünde KÖY ENSTİTÜLERİ

17 Nisan 1940 yılında kurulan köy enstitüleri nedir? Kim kurmuştur? Kuruluş amacı nedir? Türkiye’de hangi illerde kurulmuştur? Hangi dersler okutulmuştur? Köy enstitülerinin katkısı ne olmuştur? Köy enstitüleri ne zaman kapatılmıştır? Detaylarıyla haberimizde…

Meltem Sarıoğlu
Meltem Sarıoğlu Tüm Haberleri
Kuruluş yıldönümünde KÖY ENSTİTÜLERİ
Kuruluş yıldönümünde KÖY ENSTİTÜLERİ
+6
Haber albümü için resme tıklayın

Köy enstitüsü, Türkiye'de ilkokul öğretmeni yetiştirmek üzere 17 Nisan 1940 tarihli ve 3803 sayılı yasa ile açılan okul türüdür. Tamamen Türkiye'ye özgü olan bu eğitim projesini 28 Aralık 1938 tarihinde milli eğitim bakanı olan Hasan Âli Yücel bizzat yönetmiştir.

Kuruluş yıldönümünde KÖY ENSTİTÜLERİ

Köy Enstitüleri, dönemin Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün himayesinde İsmail Hakkı Tonguç'un çabalarıyla gerçekleştirilen devrim niteliğinde bir projedir.

Köy enstitüleri projesi öğrenim çağında olanların yanında halkı da eğitmeyi, özellikle köylüyü ekonomik, toplumsal ve kültürel alanlarda etkin kılmayı, bilinç düzeyini yükseltmeyi, böylece kırsal yapıda köklü bir değişim gerçekleştirmeyi hedefliyordu.

Türkiye'de köy enstitüsü fikri ilk kez Amerikalı eğitim filozofu John Dewey tarafından savunuldu. Dewey, özellikle kırsal bölgelerdeki okulların toplum yaşam merkezi haline getirilmesi gerektiğini vurguladı. Türkiye'de okulun yerel koşullara uyarlanması sorunu eğitim felsefesinin özünü oluşturuyordu. Köy Enstitüleri, John Dewey'in iş ve eğitimi birleştirme fikrini yerine getirmek için tasarlanmıştır. Mezunların aynı anda hem okul öğretmenleri hem de toplumun eğitmeni olması bekleniyordu. Öğrenciler aslında kendi okullarını, evlerini, kışlalarını, iş yerlerini vb. inşa ettiler ve birlikte yaparak ve yaşayarak üretim ile eğitimi kaynaştırdılar.

Kuruluş yıldönümünde KÖY ENSTİTÜLERİ

KÖY ENSTİTÜLERİNİN KURULUŞU

Neredeyse tüm Anadolu'nun okulsuz ve öğretmensiz olduğu gerçeği göz önüne alınarak,[8] dönemin cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün himayesinde, Millî Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel tarafından İsmail Hakkı Tonguç'un çabalarıyla köylerden ilkokul mezunu zeki çocukların bu okullarda yetiştirildikten sonra yeniden köylere giderek öğretmen olarak çalışmaları düşüncesiyle kuruldular.

1940 yılından başlayarak, tarım işlerine elverişli geniş arazisi bulunan köylerde veya onların hemen yakınlarında Köy Ensititüleri açıldı. Türkiye'de seçilen şehirlerden uzak ancak tren yollarına yakın tarıma elverişli 21 bölgede köy ilkokullarına öğretmen yetiştirmek üzere açılmıştı. Öğretmenler köylülere hem örgün eğitim verecek, okuma yazma ve temel bilgileri kazandıracak hem de modern ve ilmi tarım tekniklerini öğretecekti. Öğretmenler gittiği yörelerde bilinmeyen tarım türlerini de köylülere öğretecekti. Kitaba deftere dayalı öğretim yerine iş için, iş içinde eğitim ilkesi tatbik ediliyordu. Her köy enstitüsünün kendisine ait tarlaları, bağları, arı kovanları, besi hayvanları, atölyeleri vardı. Derslerin yüzde 50'lik bölümü temel örgün eğitim konularını içeriyordu. Geri kalanı ise uygulamalı eğitimdi.

Kuruluş yıldönümünde KÖY ENSTİTÜLERİ

KÖY ENSTİTÜLERİNİN AMACI NEDİR?

Amaç, köye hem bir öğretmen hem de modern üretim araçları ve tarım yöntemleri sağlamak ve eğitimin mali yükünü hafifletmektir. Genel olarak Köy Enstitülerinin temel amaçlarını dört noktada toplamak olasıdır; 1) yeni toplum değerleri geliştirme, 2) ulusal kültürün yaratılması ve geliştirilmesi, 3) ekonomik yaşamın uzmanlaşması, 4) üretimin ve verimliliğin arttırılması.

 İsmail Hakkı Tonguç yönetiminde başlanan bu projenin başarılı olması üzerine 1937 ve 1939 yıllarında çıkarılan yasalarla köy eğitmeni yetiştirme deneyimi yaygınlaştırılır.

Kuruluş yıldönümünde KÖY ENSTİTÜLERİ

TÜRKİYE’DE KAÇ TANE KÖY ENSTİTÜSÜ VARDI?

1948 yılına kadar toplam 21 Köy Enstitüsü açılmıştır.

/Bulunduğu İl                 Kuruluş Tarihi     

Akçadağ/Malatya            1940     

Akpınar-Ladik/ Samsun 1940     

Aksu/Antalya                   1940     

Arifiye/Sakarya                 1940    

Beşikdüzü/Trabzon           1940  

Cılavuz/Kars                         1940 

Çifteler/Eskişehir                 1939 

Dicle/Diyarbakır                   1944 

Düziçi/Adana                       1940 

Erciş/Van                               1948

Gölköy/ Kastamonu             1939

Gönen/Isparta                     1940               

Hasanoğlan/ Ankara              1941              

 İvriz/Konya                          1941

Kepirtepe/Kırklareli            1939 

Kızılçullu/İzmir                     1939

Ortaklar/Aydın                   1944 

Pamukpınar/Sivas               1941 

Pazarören/Kayseri               1940

Pulur/Erzurum                     1942

Savaştepe/Balıkesir        1940

Kuruluş yıldönümünde KÖY ENSTİTÜLERİ

KÖY ENSTİTÜLERİNİN KÖYLERE KATKILARI NE OLMUŞTUR?

1940-1946 arasında köy enstitülerinde 15 bin 000 dönüm tarla tarıma elverişli hale getirilmiş ve üretim yapılmıştı. Aynı dönemde 750 bin 000 yeni fidan dikilmişti. Oluşturulan bağların miktarı ise bin 200 dönümdü. Ayrıca 150 büyük inşaat, 60 işlik, 210 öğretmen evi, 20 uygulama okulu, 36 ambar ve depo, 48 ahır ve samanlık, 12 elektrik santrali, 16 su deposu, 12 tarım deposu, 3 balıkhane, 100 km. yol yapılmıştı. Sulama kanalları oluşturularak enstitü öğrencilerinin uygulamalı eğitim gördüğü çiftliklere sulama suyu öğrenciler tarafından getirilmişti.

KÖY ENSTİTÜLERİNDE HANGİ DERSLER OKUTULDU?

Öğrenciler haftada 44 saat ders görüyorlardı. Bunun 22 saati meslek dersleri içinde olmak üzere Genel Kültür dersleri, 11'er saati ise Ziraat ve Teknik derslerdi. Öğretmenlik Bilgisi dersleri ise Toplumbilim, İş Eğitimi, Çocuk ve İş Ruh Bilimi, İş Eğitimi Tarihi, Öğretim Metodu ve Tatbikat gibi konuları kapsıyordu. Kültür ve tarım dersleri kız ve erkek öğrencilerin hep birlikte ortaklaşa yürüttükleri derslerdi. Teknik ders ve çalışmaları ise öğrencilerin yetenekleri ve ilgi alanlarına göre ayrılarak verilmekteydi.

Kuruluş yıldönümünde KÖY ENSTİTÜLERİ

KÖY ENSTİTÜLERİ NE ZAMAN KAPATILDI?

Köy Enstitüsü uygulaması Hasan Âli Yücel'in 1946'da Milli Eğitim Bakanlığından ayrılmasına değin devam etmiştir. Hasan Âli Yücel'den sonra 1946 yılında CHP döneminde köy enstitüleri kapatılmaya başlandı ve yerine Köy Öğretmen Okullarına dönüşüm gerçekleştirildi. Bu olay 1946'da Milli Eğitim Bakanı olan Reşat Şemsettin Sirer döneminde gerçekleşti. Köy Enstitülerine öğretmen yetiştiren, Yüksek Köy Enstitüsü bölümü 27 Kasım 1947'de, eğitmen kursları ise 28 Haziran 1948'de CHP döneminde kapatılmıştır. 1950 tarihinde Demokrat Parti iktidara geldiğinde Köy Öğretmen Okulları'nın da kapatılması konuşulmaya başlandı. Köy enstitülerinin yerini alan Köy Öğretmen Okulları da Demokrat Parti döneminde 27 Ocak 1954'te kapatılmıştır. Kapatıldığı 1954 yılına kadar Köy Öğretmen Okullarında bin 308 kadın ve 15 bin 943 erkek toplam 17 bin 251 köy öğretmeni yetişmiştir. Fakir Baykurt, Ümit Kaftancıoğlu, Talip Apaydın, Mahmut Makal, Mehmet Başaran, Pakize Türkoğlu, Hatun Birsen Başaran, Ali Dündar, Mehmet Uslu ve Dursun Akçam gibi önde gelen yazarlar ve düşünürler bu okullarda yetişmişlerdir.

Kuruluş yıldönümünde KÖY ENSTİTÜLERİ

KÖY ENSTİTÜLERİNDEN KAÇ KİŞİ MEZUN OLDU?

Köy enstitülerinden yaklaşık 1600-1700 kız öğrenci mezun oldu. 1400 sağlıkçı yetişti. 17 bin 300 öğretmen, 8 bin 500 eğitmen yetişti. Köy enstitülerinin kurulduğu 1940 yılında Türkiye'nin nüfusu 17 milyon 800 bin, kapatıldığı 1954 yılında 20 milyon 900 bin civarındaydı.

17 Nis 2024 - 15:41 Kastamonu- Gündem

Mahreç  Fatma Bölükbaş


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haber37 Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haber37 hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Haber37 editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haber37 değil haberi geçen ajanstır.