DOLAR 18,5356
EURO 18,0751
ALTIN 987,83
BIST 3.198,16
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Kastamonu 24°C
Az Bulutlu
Kastamonu
24°C
Az Bulutlu
Per 27°C
Cum 27°C
Cts 25°C
Paz 19°C
resim yükle
resim yükle

HOCA AHMET YESEVİ’NİN KENTİ TÜRKİSTAN

HOCA AHMET YESEVİ’NİN KENTİ TÜRKİSTAN
Beypark
14.09.2022
167
A+
A-

Güney Kazakistan’da Türk-İslam sentezinin savunucusu ve büyük alim Hoca Ahmet Yesevi’nin kenti Türkistan’ı gezdim ve gördüm. Bu güzel ecdat yurdunu ve değerlerini sizlere de görmeye
davet ediyorum.

GU-NCELLENEN-Reklam

Gençlik yıllarımdan itibaren tek hayalim; onur duyduğum Türklüğümün ve temsilcisi olduğum için de şükrettiğim İslamiyet’in buram buram koktuğu Ata yurtlarını ve Türkistan coğrafyasında yaşayan ecdadımızın torunlarını, soydaşlarımızı görmek, tanış olmak ve ata yurdumuzu tanımaktı.
Her yeni sene geldiğinde kısmet oluşa bu sene diye ötelediğim Orta Asya gezi programımı gerçekleştirebilmemde en büyük pay şüphesiz Kastamonu Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili Lehçeleri Bölüm Başkanı, Tosyalı hemşerimiz Prof. Dr. Orhan Söylemez hocamızın ders vermek için Hoca Ahmet Yesevi Üniversitesi’ne gidecek olması nedeniyle birlikte bu gezi programını düzenledik.
Ancak, hocamızın ders program takvimindeki değişiklik nedeniyle kendileri yurt dışı programını erteleyince uçak biletini aldığım için Orta Asya programıma tek başıma gitmek zorunda kaldım.
Çok şükür Cenabı-ı Allah bana elimizin ayağımızın tuttuğu, dilimizin döndüğü ve gözümüzün gördüğü bugünlerde Orta Asya ve Türk Dünyası’nın ata yurduna gidebilmeyi nasip etti ve önce Kırgızistan’ın da dahil olduğu 3 ülkeyi programa almıştım. Ancak yoğun geçen programlarıma Kazakistan’da yeni eğitim öğretim yılı 1 Eylül’de başlayınca Kırgızistan gezimi zorunlu olarak programımdan çıkarmak zorunda kaldım.
Güney Kazakistan’da Hoca Ahmet Yesevi hazretlerinin türbe ve müzesi ile onlarca İslam alemi ve Türk bilim insanlarının kabirlerinin bulunduğu Kazakistan’ın Türkistan ve Çimkent, Özbekistan’ın da Başkenti Taşkent ve Semerkand’ı 26 Ağustos- 4 Eylül tarihleri arasında gezmek ve görmek kısmet oldu.
10 günlük gezi ve gözlemlerim ile tarihi konulara girmeden önce öncelikle Kazakistan’ı kısaca tanıtmak isterim.

KAZAKİSTAN
Kazakistan hem Asya hem de Avrupa kıtasında toprakları olan sayılı ülkelerden biridir. Kazakistan topraklarının %15’’lik bölümü Avrupa’da, % 85’lik bölümü ise Asya kıtasında yer alır. 2 milyon 724 bin 900 km² yüz ölçümüne sahip olan Kazakistan, dünyanın en geniş topraklara sahip olan 9. Ülkesi olduğunu söyleyebiliriz.
Kuzey ve batı sınırları Rusya toprakları ile çevrili olup, Rusya ile olan 7591 km’lik kara sınırı aynı zamanda dünyada iki ülke arasındaki en uzun kara sınırı konumunda. Batı sınırının bir kısmı Hazar Denizi ile kom-şudur. Kazakistan güneyinden Türkmenistan, Özbekistan ve Kırgızistan, doğuda ise Çin ile komşudur.
Kazakistan’ın iklimi ve coğrafi özellikleri Kazakistan topraklarının % 44’ü çöl, % 14’ü ise yarı çöl, % 25’i ise bozkır özelliğine sahip. Orman alanlarının ülke topraklarına oranı ise sadece % 6 civarında. Ülkede irili ufaklı toplam 8 bin 500 adet akarsu bulunuyor. Hazar Denizi’nin kuzeydoğu kesimi Kazakistan toprakları içinde kalıyor. Kazakistan, denize ulaşımı olmayan en büyük yüzölçümüne sahip ülke olup, ülkede yaklaşık 48 bin civarında göl bulunuyor.
Kazakistan’ın tamamında karasal iklim hüküm sürerken, yazları kurak ve sıcak, kışları ise çok soğuk ve kar yağışlı olarak geçer. Ülkede Ocak ayı sıcaklık ortalaması -13°C’dir. Ülkenin kuzey bölgelerindeki sıcaklıklar çok daha düşük seviyelere ulaşır. Ülkenin güney sınırlarında Tanrı Dağları bulunuyor, bu sıra dağların en yüksek zirvesi ise Han Tengri Dağı. Zirvenin yüksekliği 7010 metre. Kuzey sınırında ise Altay Dağları yükseliyor.

KAZAKİSTAN’IN NÜFUS YERLEŞİM VE İDARİ ÖZELLİKLERİ
Kazakistan 16 Aralık 1991 tarihinde Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla bağımsızlığına kavuşmuş üniter devlet yapısına sahip bir ülke. 1995 yılında kabul edilen anayasa günümüzde de geçerli. Anayasaya göre ülkedeki en yüksek değer; insanların hayatı, hakları ve özgürlükleri olarak belirlenmiş. Kazakistan Cumhuriyeti kendisini, demokratik, laik, hukuki ve sosyal bir devlet olarak kabul ediyor.
Ülkenin en önemli şehirleri, Nur-Sultan, Almatı, Çimkent’tir. 2018 yılı nüfus sayımına göre ülke nüfusu 18 milyon 776 bin. Ülke nüfusunun % 64’ü Kazak, %24’ü Rus, geri kalanını ise 130′-dan fazla milletten insanlar oluşturur. Ülkenin Kazakça ve Rusça olmak üzere iki resmi dili bulunuyor.

KAZAKİSTAN EKONOMİSİ
Ülke, değerli maden rezervleri açısından çok zengin. Maden varlığının karşılığı yaklaşık 10 trilyon dolar olarak tahmin ediliyor. Ülkedeki maden varlığının hangi boyutlarda olduğunu anlamak için şu şekilde bir sıralama yapabiliriz;
•Barit, çinko ve volfram rezervlerinde dünyada birinci
•Gümüş, krom, kurşun ve uranyum rezervle-rinde dünyada ikinci
•Bakır ve florit rezervlerinde dünyada üçüncü
•Molibden rezervinde dünyada dördüncü
•Altın rezervinde dünyada altıncı
•Kömür rezervinde dünyada sekizinci
•Petrol ve doğalgaz rezervlerinde dünyada dokuzuncu sırada yer alıyor.
Ülkenin kuzeyinde yer alan ekilebilir toprakların % 70’inde buğday, arpa, çavdar ve yulaf yetiştirilir. Dünyanın önde gelen tahıl ve un ihracatçısı ülkeleri arasında. Ülkenin güneyin-de ise pirinç, pamuk ve tütün önemli ölçüde üretilen ürünler. Kazakistan’da meyvecilik, özellikle de bağcılık çok gelişmiş. Rusya, Çin, AB ülkeleri başta olmak üzere 120 ülkeye madencilik sanayi ve tarım ürünleri ihraç ediliyor ve para birimi Tenge. Ağustos 2022 tarihi itibariyle 1 Dolar = 475 Tenge, 1 TL = 26,07 Tenge.

KAZAKİSTAN’IN GEZİLECEK YERLERİ
Kazakistan’ı gezmek istediğinizde her anın dolu dolu geçeceğine emin olabilirsiniz. Geniş alanlara yayılmış, az nüfuslu fakat modern şehirler sizlere huzur verecektir. Kazakistan’da turistik açıdan en popüler şehirler, Almatı, Nur-Sultan, Karaganda, Pavlodar, Shymkent, Oskemen, Atyrau ve Oral şehirleridir. Bu şehirlerde, modern alışveriş merkezleri, su parkları, anıtlar ve heykeller, ulusal parklar, önemli müzeler, kutsal ve dini mekanlar, jeolojik oluşumlar ve botanik bahçeleri gezilmesi gereken önemli alanlardır.

ÇARŞI-PAZAR VE GÜNLÜK YAŞAM
Kazakistan’ın Türkistan şehir merkezi genelde tek veya 2 katlı konut ve işyerlerinden oluşuyor. Bunun nedeni de Hoca Ahmet Yesevi Türbesi’nin yüksekliği yaklaşık 38 metre olduğu için kent merkezinde bu yükseklikten yukarı konut yapımına izin verilmiyor. Ancak kent merkezinden uzaklaştıkça 5 kat ve yukarısında yeni yeni yüksek binaları görebiliyoruz.

TÜRKİSTAN ÖĞRENCİ KENTİ
Türkistan, manevi dokusunun yanı sıra bir öğrenci kenti konumunda. Hoca Ahmet Yesevi Üniversitesi’nin kent merkezinde bulunan yerleşkesi kente ekonomik bağlamda büyük katkı sağlıyor.
Geniş caddeleri, çok sayıda parklardan oluşan yeşil alanları dikkat çekiyor. Özellikle Hoca Ahmet Yesevi Türbe ve müzesinin bulunduğu alan yüz dönümün üzerinde ve adeta yeşillikler içinde gül bahçesi şekline getirilmiş.

BAYKONUR UZAY İSTASYONU
İklim olarak kışları çok soğuk, yazları ise çok sıcak ve rüzgarlı. Türkistanlılar, rüzgarla birlikte kentte sıkça yaşanan toz bulutlarını Türkistan’a yaklaşık 540 kilometre uzaklıkta bulunan Baykonur Uzay İstasyonu’na bağlıyorlar. Mesafe bize uzun gibi gelse de bizim coğrafyamız gibi dağ ve tepelerin çok nadir görüldüğü bölgedeki kıraç düz alanlardan uzay istasyonundan her kalkan uzay araçlarının oluşturduğu toz bulutu ve rüzgarın bölgede 15-20 gün etkili olduğunu iddia ediyorlar.
Baykonur Uzay İstasyonu Kazakistan’ın Tyuratam kentinin hemen yanında olmasına rağmen Ruslara kira-lanmış ve Kazakistan Meclisi tarafından da 2021 Mayıs ayında Rusya’ya kiralama süresi 2015 yılına kadar uzatılmasını öngören yasa teklifi kabul edilmiş.

OCAK AYINDAKİ KALKIŞMA
Kazakistan’ın Başkent Nur-Sultan eski adıyla Astana başta olmak üzere Almatı gibi büyük kentlerde halkın zamları protesto amacıyla başlattıkları iddia edilen ve aylarca süren gösterileri Kazak ordusu ve güvenlik güçlerinin yanı sıra Rus askerlerinin müdahalesi sonucu bastırılırken, bizde de 15 Temmuz girişiminde olduğu gibi perde arkasında Amerika’nın tezgahladığı biliniyor. Rusya tarafından da Kazakistan’daki bu girişimin arkasında FETÖ parmağının olduğu iddia ediliyor.. Kazaklar, Rus askerlerinin müdahalade biraz daha gecikmesi durumunda olayların çok daha farklı boyutlara gidebileceğini söylüyorlar.

KIMIZ, DEVE SÜTÜ ve AT ETİ
Kazakistan coğrafyası bilindiği gibi çok geniş kıraç bozkırlara sahip. Kırsal alanlarda kıl çadırlarda yaşayan Kazakların sayısı azımsanmayacak kadar çok. Buralarda yaşayan Kazaklar başta deve, at, sayıca az da olsa inek ve keçi, koyun gibi besi hayvanları besliyorlar. Tabii ki et ihtiyaçları olarak da inek, keçi, koyun ve devenin yanı sıra at eti de tüketiyorlar. Bu coğrafya da deve sütü büyük rağbet görürken kımız diğer Orta Asya ülkelerine göre az tüketiliyor. Bu arada çarşı pazarda et satışlarında genelde halk inek, koyun ve keçi etinin tercih ederken, Kazakistan’da yaşayan Rus, Ukraynalı gibi azınlıkların domuz eti tükettiklerini öğreniyoruz.

PAZARDA İSTER NAKİT, İSTER HAVALE İLE ÖDEME
Kazakistan’da kürk, börk gibi hayvan derisinden yapılan giysileri çarşı pazarda ve mağazalarda sıkça görebiliyoruz. Çin ve Türk malları revaçta. Pazar satıcıları açtıkları tezgahlarına yazdıkları bir banka hesap numarası ile iste-yen nakit para, isteyen de cep telefonu ile yazılı banka numarasına havale çıkarmak suretiyle ödeme yapıp istediği ürünler, alabiliyorlar.

TÜRK DİZİ VE FİLMLERİ İLGİ GÖRÜYOR
Kazaklar, Türkleri ve Türkçeyi çok seviyorlar. Türkleri sevmelerinin nedeni kendilerini Kazak Türkleri olarak kabul ederken, Türkçe hayranlıkları ise Türk dizi ve filmlerinden geliyor. Zira Kenan Emirzalioğlu’nun bir dönem Türkiye’de de izlenen ve büyük beğeni toplayan Deli Yürek ve Ezel gibi dizilerine olan hayranlıklarından kaynaklanıyor. Dizi Kazakistan’da yayınlandığı tarihlerde Kazakistan’a giden Kenan Emirzlioğlu’nu görmek için halkın oluşturduğu izdiham ve sevgi seli karşısında güvenlik güçlerinin çok zor durumda kaldığını duyduk. Bu diziden dolayı o yıllarda erkek çocukların büyük bir kısmına Kenan ismi verildiği söyleniyor.

DOLAR BOZDURURKEN DİKKAT!
Türkistan’da dolar bozdururken sıkıntı yaşayabilirsiniz. Zira bankalar dahil 1, 5, 10 veya 20 dolarları Tenge’ye çevrilmiyor. Elinizde dolar olup da bankaya Tenge’ye çevirmek için giderseniz mutlaka 50 veya 100 dolarla gitmeniz gerekeceğini hatırlatmak isteriz.

SÜRÜCÜLER KORNA DÜŞKÜNÜ
Türkistan’da gece veya gündüz, ana caddede, kavşaklarda sık sık uzun veya kısa korna sesleri ile irkilebilirsiniz. Kent merkezinde internet üzerinden taksi olarak çalışan tüm taksilerin nereden nereye kaç tengeye gidecekleri belli. Pazarlık payı var ancak taksilerin yanı sıra caddeden geçen özel taksiler de işaret ettiğinizde şayet işleri yoksa durup sizi ücreti karşılığın-da gideceğiniz yere kadar götürüyor.
Bu arada kentte dolmuş taksiler de revaçta. Türkistan’dan gideceğiniz başka bir şehre 4 kişiyi tamamlayınca götürüyor ve toplam ücret dörde bölünerek daha kısa sürede gidebiliyorsunuz.

TÜRK İŞ İNSANLARI VE TÜRK RESTORANLAR
Türkistan şehrinde iş dünyasında Türkler ön planda. Bu kentte onlarca Türk iş insanı olduğu söyleniyor. Yine Hoca Ahmet Yesevi Üniversitesi’nden mezun olup Türkistan’da veya Kazakistan’ın başka şehirlerinde Kazak veya Özbek bir kızla yuva kurup yaşayan çok sayıda soydaşımızın olduğunu öğreniyoruz.
Türk iş insanlarına ait otel ve restoran gibi çok sayıda da tesis var. Nitekim işletmeciliğini Sultan Mehmet’in yaptığı Türkistanbul Cafe Restoran ile hemen karşısında Antalya restoranları bulunuyor. Çalışan aşçı ve personellerinin tamamı Türk veya Özbek olan işletmelerde Türk yemeklerini yanı sıra Kazak ve Özbek mutfağına ait yiyecekler de bulunuyor. (GELECEK SAYIDA: HOCA AHMET YESEVİ)

I0SuO.gif
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.