DOLAR 18,5435
EURO 18,1886
ALTIN 990,67
BIST 3.146,89
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Kastamonu 27°C
Açık
Kastamonu
27°C
Açık
Cts 28°C
Paz 17°C
Pts 18°C
Sal 18°C
resim yükle
resim yükle

Taşı gediğine koymak

Taşı gediğine koymak
Beypark
31.08.2022
87
A+
A-

Sevgili Tosyalılar, Geçtiğimiz hafta halk arasında sık kullanılan bir deyimden, “Benim oğlum bina okur, döner döner yine okur” sözünden yola çıkarak gençlerin hayata bakışına, hayata anlam verişine kısaca temas etmiştik.

GU-NCELLENEN-Reklam

Bugün de sizlerle “Taşı gediğine koymak” deyimi üzerine konuşalım istiyorum.
Bu deyimin anlamı kısaca şöyle: “Söylemek istenen sözü, uygun bir zaman geldiğinde ve tam o sırada söylemek.” Çay veya kahve sohbetlerinde, söz meclislerinde bu deyim sıklıkla kullanılır. Ancak “söz ustası” olanlar “taş gibi ağır” sözleri yerinde kullanabilirler. Nasıl ki “taş ustası” duvar örerken veya duvardaki gediği kapatırken en uygun taşı bulur ve yerleştirirse “söz ustası” da yeri ve zamanı geldiğinde kimsenin söylemeye cesaret edemediği “taş gibi ağır” sözleri kullanarak ortadaki boşluğu doldurur, kapatır. Söz de bitmiştir, konu da kapanmıştır. Bu durumun “edebiyattaki” karşılığı “hiciv” sanatıdır.
“Hiciv sanatı” ve “hiciv ustalarına” geçmeden önce bu deyimin tevatür hikayesine göz atalım:
Yine internetten bulduğum kadarıyla “taşı gediğine koymak” deyiminin hikâyesini sizlerle paylaşıyorum:
Kayseri’ye zamanında bir kadı gelmiş. Bu kadı hem hırsız hem de huysuzmuş. Vicdanı bırakıp cüzdana sarılmış. Kadı’nın bu ünü hemen şehre yayılmış, hakkında bir sürü dedikodu yapılmış. Taş duvar işçiliği yapan bir halk şairi kadıya bir hiciv yazmış. Kadı:
“Hicve yeltendi beni, Kayseri’nin bir hödüğü
Dinlemek bence tenezzüldür, çatlak düdüğü”
diye cevap vermiş. Taş ustası şair, hiç geri kalır mı? Hemen kadıya karşılık vermiş:
Haksızlarla uğraşırken
Hakk’a değil, nakde tapar
Hakkı koyup, şerre sapar
yollu bir şiir söylemiş. Bu şiirden sonra halk şairin söylediği bu söze karşılık olarak şair taşı gediğine koydu diye söylenmeye başlamış. Bundan sonra da bu söz deyimlerimizden birisi olarak tarih sayfalarında ki yerini almış.
Sen tartarak söyle sözün
Taşı gediğine korlar.
Haktan ayrılırsa özün,
Taşı gediğine korlar.
Hiciv ustalarımızdan birisi
Yine ve yeni yazılarda buluşmamız dileğiyle, kalın sağlıcakla!
Prof. Dr. Orhan Söylemez

I0SuO.gif
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.